GENERAL HARBORD’UN RAPORU

REPORT OF THE AMERICAN MILITARY MISSION TO ARMENIA

Birinci Dünya Savaşı öncesinde İngiltere, Fransa, İtalya, Rusya ve hatta Yunanistan,  Osmanlı Devleti üzerinde emellerini gerçekleştirmek için gizli anlaşmalar yapmışlardı.

Kurtuluş Savaşı’nın başladığı yıllarda, 1nci Dünya Savaşı’nda başarı kazanmış bu devletler, savaşa son anda giren ve önceden plânladıkları gizli anlaşmaların dışında kalmış olan Amerika’ya kendi paylaşmalarını engellememesi için Türk toprakları üzerinde Mandater devlet olma önerisi sundular.

Ayrıca, yıllardır koruyuculuğunu yaptıkları, bu yöntemle de Osmanlıların iç işlerine karışabilme olanağı sağladıkları Ermenilere de Doğu Anadolu illerinde bağımsız bir devlet kurma önerisini ortaya koydular.

Bu önerilerin uygulanabilmesinden önce, Amerika kamuoyu ve kongresinin, ülkeye bir takım çıkarlarla birlikte pek çok da yük getirecek olan bu tasarıyı benimseyip manda kabulünü onaylaması zorunluydu.

Bu karara ışık tutabilmek için Amerikalı General  James Harbord, seçeceği bir heyetle Ermenistan, Suriye ve Türk topraklarının söz konusu bölgelerinde inceleme yapmak üzere  Başkan Wilson tarafından  görevlendirildi.

46 kişilik heyette bulunanların isimleri şöyleydi:

Tümgeneral James G. Harbord: Heyet Başkanı

Tuğgeneral Frank R. McCoy: İkinci Başkan

Tuğgeneral George V. Horn Moseley

Tabip Albay Henry Beeuwkes

İstihkâm Yarbay John Price Jackson

Yargıç Yarbay Jasper Y. Brinton

Piyade Yarbay Edward Bowditch Jr.

Deniz Kuvvetlerinden Komutan W.W.Bertholf

Genelkarmay’dan Binbaşı Lawrence Martin

Levazım Yüzbaşı Stanley K. Hornbeck

Belçika ve Kuzey Fransa Amerikan Yardım Komisyonu Başkanı William B. Polland

Wiscounsin Üniversitesi Profesörü, Amerikan Barış Görüşmeleri Komisyonu Mâli  Danışmanı W.W. Cumberand

Ticaret Bakanlığı Ticari Danışmanı Elliot Grinnel Mears.

Ayrıca subaylar, kâtipler ve tercümanlar da bulunuyordu. Heyetin Ermenice çevirmenleri Binbaşı Şekerjian ve Teğmen Kachodoruan adlı Ermeni doğumlu Amerikan subaylardı. Türk tercüman ise Robert Kolej’den Hüseyin Pektaş’tı. ( Seçil Akgün, General Harbord’un Anadolu Gezisi ve Raporu,İstanbul, 1981)

Sivas’ta Mustafa Kemal Paşa ile de görüşen General Harbord ve heyeti, Doğu Anadolu’nun tüm koşullarını inceleyerek yaptığı gezi sonucunda burada bağımsız Ermenistan kurulması ve gerekse Amerika’nın mandaterliği kabul etmesi konusunda ayrıntılı bir rapor hazırladı.

General Harbord’un  sunduğu tespitleri, şimdiye kadar Başkan Wilson’un önüne sunulmuş bilgilerden biraz farklıydı.

“Yola çıkarken gerçekten bir Ermenistan ve katliamlar göreceğimizi sanmıştık” diyen Harbord, heyetinin yapmış olduğu araştırmalar sonucunda bölgede hiç bir zaman ve hiç bir şekilde Ermeni çoğunluğunun olmadığına tanık olmuştu.  

Heyet,  incelemeleri sonunda, Türklerle Ermenilerin, dış etkiler olmadan, yüzyıllarca bir arada ve barış  ve güvenlik içinde yaşamış olduklarına inanmıştı. Ayrıca, Türklerin Ermenilere karşı herhangi bir şekilde soykırım hazırlığında bulunmadıklarını da görmüştü.

 Türkiye’ye geri dönen Ermenilerin hayatlarının tehlikede olduğunu düşündürecek hiçbir olayla karşılaşmamışlardı.

Erzurum’un baştan başa Türk mimarisi özellikleri taşıması, yüzyıllardır burada Türklerin egemen olduğunu kanıtlarken, mezarlıklardaki Türk ve Müslümanlara ait kısımların çokluğu ve Belediye Başkanı’nın mezarlıkları gösterip “Erzurum’un ölüsü de Türk, dirisi de” sözü,  çoğunluğun  kimde olduğuna hiçbir kuşku  bırakmamamıştı.

Heyette, Türklerin Ermeniler tarafından pek kötü davranışlara maruz bırakıldığı inancı da kesinleşmişti.

Harbord, sağlık imkanlarının eksikliğine de ayrıca dikkatleri çekmişti. Doktor ve ilaç bulunmayan bölgede sadece  tifüsten ölen Türk askerlerinin sayısının 600.000 civarında olduğunu bildiren Harbord, ölüm oranındaki çokluğa açlık ve yetersiz sağlık koşullarının büyük etkisi olduğunu hatırlatmıştı. (Mim  Kemal  ÖKE:Ermeni  Sorunu 1914-1923  T.T.K.  Yayınları   Ankara  1991)

General Harbord’un Anadolu gezisi ve raporu, Kurtuluş Savaşı başlangıcında Anadolu’yu sosyolojik, ekonomik ve coğrafya bakımından tanıtan önemli bir yapıttır. Raporun sonunda sunulan nüfus ve doğal kaynak istatistikleri de yine dönemle ilgili önemli verilerdir.

General Harbod’un başında bulunduğu komisyonun hazırladığı, “Ermeni iddialarını çürütecek en önemli belgeler arasında yer alan ve Ermeni iddialarının doğru olmadığını gözler önüne seren” rapora aşağıdaki bağlantı üzerinden ulaşabilirsiniz.

http://armenianhouse.org/harbord/conditions-near-east.htm

General Harbord’un Erzurum ve Kars’taki orijinal görüntüleri için ise  aşağıdaki bağlantıları tıklayabilirsiniz.

http://www.criticalpast.com/stock-footage-video/Erzurum

http://www.criticalpast.com/stock-footage-video/Kars

http://armenians-1915.blogspot.com/2015/01/3526-videos-stock-footage-armenian.html

(Yazının İlk Yayım Tarihi: 3 Şubat 2015)

aakyol

One thought on “GENERAL HARBORD’UN RAPORU

  1. Pingback: KILIÇ ALİ, AMERİKALI GENERAL HARBORD’U ANLATIYOR | Ahmet Akyol

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir