Türk güreş tarihinde önemli bir iz bırakan Tayyar Yalaz, 12 Ekim 1943 tarihinde vefat etti.

Tayyar Yalaz, 1901 yılında İstanbul’da doğmuştu.

Yalaz, Birinci Dünya Savaşı’nın o zor günlerinde, 1915- 1917 yılları arasında Kuleli Askeri Lisesi’nde okudu. Bu yıllar içinde güreşe merak sardı. Bu yıllarda minder güreşi henüz bir federasyona sahip değildi ve popülerliği yoktu.

Yalaz, askeri liseyi bitirdikten sonra, Kara Harp Okulu’na girdi ve 1918 -1919 yıllarında burada okurken, güreş sporuna da devam etti.

Yalaz’ın Teğmenlik yılları, Kurtuluş Savaşı’nın en mücadele dolu günlerine rastlar. Yalaz, bu şartlarda bile güreş sporuna devam etti.

1922 yılında, güreş sporu, Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı (TİCİ) bünyesinde yer aldı. 1923 yılında da, Türkiye Güreş Federasyonu olarak Federation İnternationale de Lutte Amateur (FILA) ‘ya üye oldu.

Tayyar Yalaz, 1923 yılında Üsteğmenliğe yükseldi.  Bu rütbedeyken, Greco-Romen branşında,  orta siklette, Türkiye'nin en önemli güreşçisiydi.

Bu dönemde özellikle Macar antrenör Raol Peter, Türkiye’de modern minder güreşinin mimarı oldu.

1924 yılında Fransa- Paris’te Olimpiyat Oyunları yapıldı. Türk güreşçileri bu oyunlarda,  uluslar arası alandaki ilk ciddi deneyimlerini yaşadılar..

Güreş milli takımımız Tayyar Yalaz, Seyfi Cenap Berksoy, Fuat Akbaş, Dürrü Sade, Mazhar Çakar’dan oluşmuştu.

Tayyar Yalaz, bu olimpiyatta, Greco- Romen, orta siklette:

6 Temmuz 1924 günü Emilio Vidal (ESP)’u,

7 Temmuz 1924’te Emile Clody ( FRA) ‘u yendi.

8 Temmuz 1924’te, Arthur Lindfors (FIN)’a yenilerek elendi.

Tayyar Yalaz, dört sene sonra 1928’de, Hollanda- Amsterdam’da yapılan Olimpiyat Oyunları’nda, Greco- Romen Hafif Siklet’ te (67 kg) millî takım formasını giydi.

(Resmi büyük görmek isteyenler üstünü tıklayabilir.)

Döneme ait bir resim… En sağdan sola doğru  Macar Antrenör  Raol Peter, Çoban Mehmet, Hilmi Arıkan, Seyfi Cenap Berksoy, Tayyar Yalaz. (Diğer iki güreşçinin isimlerini bulamadım) (Resim http://herekeli.com ‘dan alınmıştır.)

Amsterdam´da yapılan 1928 Olimpiyat Oyunları Türk sporu ve Türk Olimpiyat tarihi bakımından büyük önem ve değer taşır. Henüz beş yaşını bile doldurmamış bulunan Türkiye Cumhuriyeti´nin sporcuları, Amsterdam’ da güçlü rakipler arasında gerçekten başarılı sınavlar verdiler.
 
Türkiye Cumhuriyeti, 1928 Amsterdam´da atletizm, bisiklet, eskrim, futbol, güreş ve halter dallarında temsil edildi. En parlak başarımızı 67 kilo güreşçimiz Tayyar Yalaz elde etti.

Tayyar Yalaz, Amsterdam Olimpiyatları’nda:

2 Ağustos 1928 günü, Blazyca (POL)’u yendi.

3 Ağustos 1928 günü, Pavlidis (GRE)’u yendi.

4 Ağustos 1928 günü, Kapp (EST)’u yendi.

4 Ağustos 1928 günü, Vladimir Vavra (TCH)’u yendi.

5 Ağustos 1928 günü, Edvard Sperling (GER)’a yenildi. (Bu güreşçi daha sonra Gümüş madalya kazandı.)

5 Ağustos 1928 günü, Lajos Keresztes (HUN)’a yenildi. (Bu güreşçi daha sonra Altın madalya aldı.)

5 Ağustos 1928 günü, Esward Westerlund (FIN)’a yenildi. (Bu güreşçi Bronz madalya kazandı.)

Tayyar Yalaz, son güreşinde yenilerek 4 ncü olmuştu. Bu dördüncülük, Türk güreşçilerinin yurt dışında kazandıkları ilk başarı derecesidir. Bu dördüncülük, 1936’ ya kadar Türkiye’nin olimpiyatlardaki en başarılı derecesi olarak kaldı.

Bu olimpiyatlarda, Tayyar Yalaz’ın dışında diğer güreşçilerimizden Nuri Boytorun, Çoban Mehmet kilolarında altıncı olarak uluslar arası alanda isimlerini duyurdular..

Yalaz, 1929 yılında Yüzbaşı’lığa, 1935 yılında, Binbaşılığa yükseldi.

Ankara’da Muhafız Alay Komutanlığı’nda görev yaptı. Bu görevi sırasında, yeni güreşçiler yetiştirdi.

Emekliliğine hak kazanınca ordudan ayrıldı.

1939 yılında, Güreş Federasyonu Başkanlığı’na getirildi.

Güreş Federasyonu’nun ilk başkanı, Beşiktaş Osmanlı Jimnastik Kulübü’nün kurucularından Ahmet Fetgeri Aşeni idi. Aşeni, 1923- 1937 yılları arasında başkanlık yapmıştı.

Aşeni’den sonra, Türk güreşinin efsane ismi Vehbi Emre başkan olmuş, 1937- 1939 yılları arasında başkanlık yapmıştı.

Tayyar Yalaz, Vehbi Emre’den sonra, 1939- 1943 yılları arasında Türkiye  Güreş Federasyonu Başkanı oldu.

Yalaz’ın Federasyon Başkanlığı sırasında, 1939'da Türk güreşçileri Avrupa Serbest Güreş Şampiyonası'na katıldı;  Yaşar Doğu (66 kg) ve Mustafa Çakmak (87 kg) iki gümüş madalya kazandılar..

1940-1945 arası,  İkinci Dünya Savaşı yıllarında uluslar arası karşılaşmalara ara verilirken, sadece yurt içi karşılaşmalarla yetinildi.

Tayyar Yalaz, Federasyon Başkanlığı görevini sürdürürken, 12 Ekim 1943’te vefat etti.

Vefatından sonra, Vehbi Emre tekrar federasyon başkanlığına seçildi.

Hakkında ayrıntılı bir biyografisi bulunmayan bu Türk subayını hatırlamak ve hatırlatmak istedim.

Nur içinde yatsın.

Umarım bir yerlerde hatırlanıyor ve rahmetle anılıyordur.

Ahmet AKYOL
12 Ekim 2011