PONTUS RÜYASI

Günümüzde, Helenler’in ( Yunanlılar’ın) üzerinde önemle durduğu konulardan biri de, Pontos…

Bizler ise, genellikle  henüz olayın ciddiyetinin farkında değiliz. Olaya bir kültürel etkileşim olarak yaklaşıyor, ortak bir kültürü  paylaştığımızdan söz ederek, önemsemiyoruz.

Yunanlıların Pontus konusu üzerine eğilmelerini, bu konunun ileride Türkiye’nin başını ağrıtacağını belirtmek, barışçı çözümler üretmek yerine ateşi körüklemek olarak algılanıyor.

Komşu ülkeler ve kültürler arasında etkileşim olmaması mümkün değildir. Mübadele ya da doğduğun toprakları istem dışı terk etmek zorunda kalmak ise, gerçekten büyük dramdır. Bunlar birbirlerinden ayrı incelenmesi gereken çok önemli konulardır.

Amaç, karşılıklı olarak, dostlukları geliştirmek, yaraları kaşımamaktır ama, bu tek taraflı olmaz. Bir taraf devamlı  yara kaşırken, diğer taraf hep hoşgörülü davranamaz.

Ülkeler arasındaki ilişkileri geliştirmek başka, ülkenin yüksek menfaatlerini gözetmek başkadır.

Pontus, Yunanistan’ın Anadolu’da oynadığı oyunlardan sadece biridir ve boş bir rüyadır. Rüyalar da uyanınca biter. Uyuyanları uyandırmamız gerekir.

Kısaca hatırlarsak: Pontus, Helen dilinde   Pontos  kelimesi,  “Deniz”  anlamına gelmektedir.

Tarih içinde Karadeniz’in güneydoğu kısımlarına, bu arada Karadeniz’e de verilmiş coğrafi bir addır. Eski dönemlerde daha çok “Pontos Euksinos” şeklinde kullanılmıştır. Euksinos  sözü ise “Karanlık, uğursuz” anlamı taşımaktadır.

pontus şehirleri

Tarihi süreçte Hopa’dan  Sinop’a kadar uzanan ( İnebolu, Kastamonu, Çorum, Amasya, Tokat,  Sivas, Gümüşhane dahil) bölgenin Pontos olduğu iddiaları bulunmakla birlikte, önceleri Pontus ve Pontusculuk  yaklaşımlarında Samsun, son 50 yılda ise Trabzon merkez olarak ele alınmaktadır.

Tarihte bir Pontus Krallığı ( İÖ.301- İÖ.63 ), bir de Trabzon Rum İmparatorluğu ( İS.1207- 1461 ) vardır. Bunlar birbirlerinden tamamen farklı krallıklardır, birbirleriyle ilgileri yoktur.

Her iki krallığın da, tarihi bir realite olarak, bugünkü Helenler ( Yunanlılar) ile yakından uzaktan ilgisi yoktur.

Tıpkı, Rumlar’ın Yunanlılar’la bir ilgilerinin olmadığı gibi…

Unutmadan belirtelim: Rum, Yunan, Helen, Bizans ayrı olgulardır  ve birbirleriyle ilgileri yoktur.

Ne yazık ki, çoğumuz bunları  aynı anlamda kullanıyoruz.

Oysa Rom (yani Romalı tanımı), Arapça’da “ o “harfinin olmamasından kaynaklanan sorun nedeniyle “Rum” olarak okunmuştur. Rum denince Romalı anlaşılır, Yunanlı değil!..

Bizim konu hakkında yeterli bilgi sahibi olmamamız, konuyu kendi çıkarları doğrultusunda kullanmak isteyenlerin ekmeğine yağ sürmektedir.

Bölgenin tarihini, Pontus Krallığını ve Trabzon Rum İmparatorluğu’nu ayrıca ele alacak, bu yazıda  ise daha çok olayın siyasi boyutunu incelemeye  çalışacağım.

Pontus, etnik bir isim değil, coğrafi bir tanımlamadır. Ne var ki, Helenler ( Yunanlılar ) tarihte bir dönem kullanılmış bu coğrafi ismi, etnik olarak değerlendirmektedirler.

İlk Pontusçu faaliyetler, Yunanistan’ın bağımsızlığı ve Bizans İmparatorluğu’nun yeniden ihyası amacıyla, ilk kez 18 nci yüzyılda kurulan gizli ihtilâl örgütü  Etniki Eterya  ile ortaya çıktı.

Yunanistan’ın bağımsızlığını kazanmasından sonraki ilk Pontuscu faaliyetler ise 1829’da görüldü.

Anadolu’da doğrudan Karadeniz’i hedef alan Pontusçu çalışmalar, ilk kez 1840 yılında Merzifon Amerikan Koleji’nde okuyan Rumlar tarafından atıldı.

1904’te, İnebolu’da Amerikan Rum göçmenlerin Rahip Klematyos tarafından kurulan Pontos Kulübü ile  legalleşen çalışmaları, aynı yıl Merzifon Amerikan Koleji’nde kurulan “ Rum İrfan Kulübü” ve “ Pontos Kulübü” ile devam etti. Daha  sonra bunlara “ Pontos Oerfas Müzik Kulübü” ve “ Pontos Spor Kulübü” katıldı.

Kısa sürede bine yakın Rum gencini çevresinde toplamayı başaran ve “Pontos Cemiyeti” olarak adandırılan örgüt, 1910 yılında “Pontos” adında bir dergi yayımlamaya başladı. Bu yayın organı, Pontos Cemiyeti bünyesinde kurulan “Müdafaa-i Meşrute” adlı gizli örgütün yayın organı işlevi görüyordu. 

Bu örgütü, terör eylemlerine hazırlanan “Mukaddes Anadolu Rum Cemiyeti” adlı örgütün kurulması izledi. 

Yunanistan’ın verdiği ekonomik ve eğitilmiş insan gücü desteği  ile giderek güçlenen  Pontosçu örgütler, çeteciliğe  başladılar.

1 nci Dünya Savaşı sonrasında, bölgedeki Pontusçu çetecilerin sayısı 25 000 civarındaydı.

Merzifon Amerikan Koleji’nin Karadeniz Rumlarının ayrılıkçı çalışmalarına geniş olanaklar sağladığı Ankara Hükümeti’nce 1920sonlarında öğrenildi. Pontos Cemiyeti’nin yönlendirdiği silâhlı grupların Samsun, Tokat, Amasya yörelerindeki baskınları 1921’de sürdü. Bunun üzerine 1921 başlarında Merkez Ordusu’na bağlı birliklerin düzenlediği bir baskınla, Merzifon Amerikan Koleji’nde ayrılıkçı Rum örgütüne ait çok sayıda belge ve harita ele geçirildi. Pontos Cemiyeti tarafından hazırlanmış bir haritada, kurulması düşünülen Pontos Cumhuriyeti merkezi Samsun olmak üzere, Batum’dan İnebolu’nun batısına kadar olan Karadeniz kıyıları ile bugünkü Kastamonu, Çankırı, Yozgat, Sivas, Tokat, Amasya, Çorum, Gümüşhane ile Erzincan vilayetinin bir bölümünü kapsayacak şekilde çizilmişti. 

Baskından sonra Pontos Cemiyeti’nin çalışmaları sert bir biçimde engellendi.Öncelikle Karadeniz kıyısındaki Rum köyleri boşaltıldı ve bu bölgede  yaşayan Rumlar Anadolu’nun içlerine yerleştirildi. Ardından Rum nüfus üzerinde etkili olan Ortodoks din adamları sınır dışı edildi. 1923’ten sonra Ahali Mübadelesi çerçevesinde Rumların Anadolu’yu terk etmesi ile cemiyetin varlık nedeni de ortadan kalktı. 

Günümüzde, Türkiye-Yunanistan ilişkilerini tahrik etmeyi alışkanlık hâline getiren Yunanistanlı politikacılar, medyatik yakınlaşmalara rağmen anti-Türk politikalarını sürdürüyorlar.

Yunan posta idaresi, “ Koçari Pontos “ isimli bir pul bastı. Pulda mahalli  kıyafetli Karadenizliler var ve pul özellikle Türkiye’ye gönderilen mektuplara yapıştırılıyor.

1982 yılında Yunan Kültür Bakanı Melina Merküri’nin kurduğu ‘ Anavatanları Kurtarma Komitesi’ tarafından bastırılmış haritada, bizim Doğu Karadeniz kıyılarımızda bir Pontus Devleti görülüyor.

Mihalis Haralambidis’in kaleme aldığı ve tüm dünyaya dağıtılan “ Pontos Soykırımının Tanınması “ isimli kitapta, Yunanistan’ın Karadeniz ile ilgili plânları ve hayallerine yer veriliyor.

1993 Ağustosunda “Sümelalı Meryem Ana Vakfı”nın düzenlediği toplantıda konuşan o tarihteki Başbakan Mitsotakis şunları söyledi:

“Anadolu’daki Helenizmin bu bölgedeki köklerinden kopmasından 70 yıl sonra, milletimizin tarihinde bir daha böyle bir trajedi yaşanmaması için dua etmeliyiz. Dedelerimiz, Pontos topraklarına dönüş hayâlini size miras bırakarak öldüler. Bu mirası kalbinizin içinde koruyun. Pontos’u ve kökeninizi asla unutmayın. Kaybedilmiş vatanın anası, Helen ırkının en güzel idealleri ile bağdaşmıştır…”

24 Şubat 1994 tarihinde Yunanistan Parlâmentosu’nda “19 Mayıs” gününü sözde “Pontos Soykırımını Anma Günü” olarak kabul eden bir yasa kabul edildi.Oybirliği ile kabul edilen bu yasa, Mart 1994 tarihinde cumhurbaşkanı tarafından onaylanarak, yürürlüğe girdi.

Söz konusu yasa ile, 19 Mayıs günü millî bir anma günü olarak belirleniyor ve  bütün eğitim kurumlarında konuyla ilgili konuşmalar yapılması ve kiliselerde ayinler düzenlenmesi ön görülüyor.

1999 yılı 15 Ağustos Meryem Ana kutlamalarına Veria’daki (Karakefe)  Sümela Kilisesi’nde katılan Başpiskopos, kendisine kilisenin altın anahtarı armağan edilirken, binlerce Pontos kökenli katılımcı ve Yunan Cumhurbaşkanı önünde “Tanrı bana Pontos’taki tarihi Sümela Meryemana Manastırı’nın kilidini açmayı da nasip etsin” diyerek, tüm Yunanistan çapında irredantist bir duygu kabarmasına neden oldu. (Dr. Georgios Nacratas, 11)

1998 yılı Eylül ayında,  Kültür Bakanı ve İçişleri Bakan Yardımcısı tarafından hazırlanan, “14 Eylül Küçük Asyalı Helen’lerin Türk Devleti Tarafından Soykırımını Anma Günü” kararnamesi Şubat 2001’de cumhurbaşkanına sunuldu.  Uluslararası plâtformdaki yumuşamaların ve baskıların sonucu olarak kararnamenin ismi “14 Eylül Küçük Asya Felâketi Sırasında Hayatını Kaybedenleri Anma Günü” olarak değiştirildi.

Sivil toplum örgütlerinden “Kentro Pontokon Meleto” (KEPOME-Pontos Etütler Merkezi), Kuzey Yunanistan Dernekleri Federasyonu, Atina Sürmene Pontoslular Birliği çalışmalarında aktif rol oynuyor. Bu cümleden olarak Federasyon,  “İki Cephede Mücadele” adıyla  hazırlanan  kitabı 2.000 adet bastırdı  ve propaganda amacı ile ilgili olabilecek kişi ve kuruluşlara ücretsiz olarak dağıttı.

Yunanistan Milli Savunma Bakanlığı, 2002 yılında,  Tuğgeneral İonnis Zamapartas’ın yazdığı “ Pontos, Otuz Kere Pontos Olanların Toprağı” adlı kitabı, bütün dünyaya yayınladı. Kitapta, Türkiye’ye ve Atatürk’e hakaret edilirken, sözde soykırım iddiaları da birer tarihi gerçekmiş gibi anlatılıyor.

Aynı yıl, 2002’de, Meclis Başkanı Kaklamanis, Türkiye’yi Pontos soykırımını tanımaya ve af dilemeye çağırdı. (Nacracas, 12)

Pontusçu  dernek ve federasyonlar vasıtasıyla periyodik olarak ülke içinde ve dışında uluslararası “Pontos Helenizmi Kongreleri” düzenleniyor ve bu kongrelere Başbakan dahil üst düzey devlet görevlileri bizzat katılıyor.

19 Mayıs 2005 günü, Selânik’te, “ Rum Pontus Soykırımı” adı altında anma töreni ve yürüyüşü düzenlendi.

Bu etkinlikte konuşan Makedonya ve Trakya Bakanı Nikos Çiarçionis, “ Pontos soykırımının uluslararası alanda Ermeni ve Yahudi soykırımlarıyla birlikte tanınması gerektiğini “ söyledi.

Selânik Belediye Başkanı Vasilis Papayorgopulos da, 2006’da bir “ Pontos Soykırımı Anıtı ” yapılması için Belediye Meclisi’nin karar aldığını açıkladı.

Gümülcine Belediyesi, üç gün sonra  22 Mayıs 2005 günü, “ Pontoslular  Toplantısı“  tertipledi.

Burada Yunanistan Pontos Dernekleri Konfederasyonu Yönetim Kurulu üyesi Mavridou Hrisa  uzun bir konuşma yaptı.

Bu konuşmanın bir bölümü şöyledir :

“ Pontoslular Konfederasyonu 300’ün üzerinde dernekten oluşmaktadır. 19 Mayıs günü, Pontoslular’ ın Soykırım Günü olarak belirlendi. Pontos’ taki mal varlıkları için mahkemeye başvuruda bulunun. Bu devlet işi değil, bireyin hak arama işidir. Yunan  Devleti en son devreye girecektir. Uluslararası  alanda bir tanınma istiyorsak, başka insanlara da inandırmamız gerekir. Ermeniler’in taktiklerini aynen uygulamalıyız. ”

YUNANLILAR’IN  YUNANİSTAN İÇİNDE VE DÜNYADA KURDUĞU PONTUS DERNEKLERDEN BAZILARI :

Kanada Pontus Federasyonu, Philadelphia “Akrite” Pontuslular Birliği (ABD), Avusturalya-Melbourne-Victoria PanPontus Komitesi, Atina Geriye Gelen Yunan Soydaşlarını Karşılama ve Yerleştirme Kurumu (EIYAADE), Atina Pontuslu Sanatçılar Kurumu, Yunan Pontus Kurtuluş Birliği, Arğonafte Komnini Pontus Derneği, Hür Pontus için Vatan Pontus Kurtuluş Birliği, Pontus-Tirebolulular Kardeşlik Derneği, Yunan-Pontus Kurtuluş Birliği, Kalithea “I Argo” Pontus Derneği, Pontuslular Derneği, Pontuslu Öğrenciler Derneği, Kalamaria Kromneanlılar Kardeşlik Derneği, PanHelenik Pontuslular Dernekleri Birliği, Tüm Yunanistan Pontus Dernekleri Federasyonu (PEPİS), Pontuslu Göçmenler için Milli Vakıf, Pontus Birliği, İyon-Yunan Cemiyeti, Attiki-Melissia Pontuslular Birliği, Attiki “Ta Surmena” Pontus Yunan Birliği, Attiki-Menidion “O Evklidis” Pontuslular Derneği, Ardessa-“I Ardessa” Kültür Derrneği,  Arama-Sitogralılar Kültür Derneği, “Aetorahi Elassona” Pontus Kültür Derneği, Ayios Theorodus Gavras Pontuslular Derneği, Amindeos-Lakkia Pontuslular Derneği, Almopia Karadeniz Kulübü, Almanya-Batı Berlin Pontus Dernekleri Federasyonu, Almanya-Yunanlı Pontuslular Dernekleri Federasyonu, Berlin-Pontus Yunanlılar Derneği, Batum-Pontus Yunanlılar Derneği, Bremen-Pontus Yunanlılar Derneği, Bitigheim-“Panaiya Sumela” Pontuslular Derneği, Boston-“Panayia Sumela” Pontus Kolonisi, Boston “Pontiaki Estia” Derneği, Boston “I Matsuka” Kültür Derneği, Dünya Pontuslular Derneği, Drama-N. Sevastia Pontus Kültür Derneği, Drama-“I Komnini” Pontuslular Derneği, Drama-Lefkogio “Evksinos Pontus”  Pontus Kültür Derneği, Diavati “O Aleksandros İpsilantis” Pontuslular Derneği, “Dimitrios İpsilantis” Nea Philadelphia ve Çevresi Pontus Derneği, Dachau-Pontus Yunanlılar Derneği, Düsseldorf-Pontus Yunanlılar Derneği, Dortmund-Pontus Yunanlılar Derneği, Eski SSCB Pontuslular Federasyonu, Frankfurt Pontus Yunanlılar Derneği, Hanya “Panaia Sumela” Pontus Derneği, İskenderiye ve Çevresi Pontuslular Derneği, İsviçre-Zürih Pontuslular Birliği, Kavala-Pontuslu Öğrenciler Birliği, Kastania “Amaranton” Pontus Kültür Derneği, Katerini “Akritas” Pontus Kültür Derneği, Köln Pontus Yunanlılar Derneği, Münih Pontus Yunanlıları Derneği, Melbourne Pontus Ocağı, Montreal “Karadeniz” Derneği, Nea Hili “Karadeniz” Şileliler Derneği, Norfolk “Pontus” Birliği, Nürnberg Pontus Yunanlılar Derneği, New York “Komnini” Pontus Sendikası, New York “Panaia Sumela” Derneği, Rodos “O Digenis” Pontuslular Derneği, Selanik-PanHelenik Pontus Dernekleri Birliği, Selanik “Panaia Sumela” Sendikası, Selanik-Eleftherio Kordelyo Karadenizliler Derneği, Selanik-Kirio Pontuslular Yardımlaşma Derneği, Selanik-Evosmos “Panaia Kremasti” Pontuslular Derneği, Selanik Pontus Araştırma Merkezi, Selanik-Stavrupolis Pontuslular Birliği, Selanik Pontuslu Kadınlar Birliği, Selanik Sikea Karadeniz Ocağı, Selanik Triandria Pontuslular Derneği, Selanik Küçük Asyalılar Kulübü, Selanik Yunanistan Pontus Gençler Birliği, Selanik Kalamaryas Derneği, Selanik Panaia Sumela Derneği, Serez Karadenizliler Kulübü, Stocholm Karadeniz Pontus Derneği, Sydney “Panaia Sumela” Panpontus Derneği, Svebs-Gmud Pontus Yunanlılar Derneği, Stuggart Pontus Yunanlıları Derneği, Thiva “O Pontus” Karadeniz Kulübü, Tiflis Pontuslu Helenler Derneği, Toronto “Panaia Sumela” Derneği, Thrilorion Pontuslular Kültür Birliği, Veria Karadeniz Kulübü, Whittlesld “Panaia Sumela” Kardeşlik Derneği, Wuppertal ve Çevresi Pontos Kardeşlik Derneği, Wiesbaden Pontus Yunanlılar Derneği, Yannitsa Pontuslular Derneği, Yannitsa Kria Vrisi “Aleksandros İpsilantis” Pontus Kültür Derneği, İskeçe Pontuslular Derneği

Yunanistan’da ve çeşitli ülkelerde kurulan Pontus dernekleri vasıtasıyla, bir Pontus kültürü oluşturulmaya çalışılmakta, çeşitli ülkelerde kurulan Pontus televizyon ve radyoları ile , bulunulan ülkelerde etkin bir Pontus propagandası yapılmaktadır.

Yunanistan; aynı zamanda, kurduğu ve kurdurduğu Pontus dernekleri vasıtasıyla turizm mevsimlerinde Doğu Karadeniz Bölgesi’ne “Unutulmayan Kaybolan Vatanlara Gezi” adı altında periyodik geziler de düzenleyerek olayı canlı tutmaya çalışmaktadır.

Yunanistan, bu derneklerin, koordineli bir şekilde çalışmalarını sağlamak amacıyla da federasyonlar oluşturmuştur. Tespit edilebilen  Pontus dernekleri federasyonları şunlardır:

  • Güney Yunanistan Pontuslular Dernekleri Federasyonları,
  • Rusya Pontuslular Dernekleri Federasyonu,
  • Avustralya Pontuslular Dernekleri Federasyonu,
  • Ukrayna Pontuslular Dernekleri Federasyonu,
  • Almanya Pontuslular Dernekleri Federasyonu,
  • ABD ve Kanada Pontuslular Dernekleri Federasyonu,
  • Gürcistan Pontuslular Dernekleri Federasyonu,
  • Pontuslular Dernekleri Pan-Helenik Federasyonu,
  • Kazakistan Elen Cemaatleri Federasyonu,
  • Ermenistan Pontuslular Birliği,
  • Kıbrıs Pontuslular Birliği.

 YUNAN YAZAR Dr. Georgios NAKRACAS’ın tespitini her Türk çok iyi bilmek zorundadır, yazar diyor ki: ” Pontos’un yerli Ortodoks toplumları yüzyıllar boyu kendilerini Hellen olarak değil de, Romalı veya Rum olarak hissediyorlardı.”

UNUTMAYALIM:

Türkiye’de Ponto(u)s adlı bir bölge ve orada yaşayan Ponto(u)slu diye bir halk yoktur.

Helenlerin ( Yunanlıların) , Pontos adını kullanarak canlı tutmaya çalıştıkları milli hedef ve idealleri vardır.

Ülkeler arasındaki dostlukları geliştirmek amacımız olmalı ama, Türkiye üzerinde oynanan oyunları da iyi görelim ve bunlara göz yummayalım.

(Yazının İlk Yayım Tarihi: 17 Haziran 2005)

aakyol

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir