TAKVİM YILI, YILBAŞI VE YENİ YIL

Yeni yıla girilen Yılbaşı, Hristiyan dünyasında kutlanan NOEL ile bağlantılı değildir.

NOEL, Hazreti İsa’nın doğum günü olarak kabul edilen bir yortu günüdür. NOEL’in tarihi Hristiyan mezheplerine göre değişir.

ybaYılbaşı’nda Çam Ağacı süslemesi geleneğinin de, (Hristiyanların Noel kutlamalarında kullanmasına rağmen) Hristiyan diniyle ilgisi yoktur.

Dünyaca ünlü Sümerolog Dr. Muazzez İlmiye ÇIĞ’ a göre, ölüme meydan  okumayı simgeleyen yaprak dökmeyen yeşil ağaçların çeşitli süslerle  bezenmesi  eski bir Türk adetidir ve bu adet Türkler’den tüm dünyaya yayılmıştır.

Hele hele, “Çam ağacı üçgen şeklindedir. Bu üçgen İsa, Mesih ve Kutsal Ruh’u simgeler. Bu yüzden evlere çam ağacı sokulması günâhtır” düşüncesi koyu taassubun işaretidir ve dinle ilgisi olmayan saçmalıktır. Televizyon ekranında bu saçmalıkları dile getiren (Prof. Dr.) akademik unvanlı ilâhiyatçıyı hayretler içinde dinlediğimi çok  iyi hatırlıyorum. Allah'ın hikmeti ve doğanın ürettiği ağacı dinle sarmalayan zihniyetin beyin yıkamasını tüyler ürpertici buluyorum.

‘Çam Ağacı kesiliyor’  diye karşı çıkmak da anlamsızdır.. Zira, artık Çam Ağacı görünümlü suni süs ağaçları kullanılıyor. Elbette  kısa süreli bir eğlence için ormanlardan ağaç kesilmesi uygun bir davranış değildir!.. Zevk için ağaç katliamı olmaz, olamaz!..

Gelelim yeni yıla…

Yeni yıla giriş, genelde dünyanın her yerinde yenilenmeyi temsil eden çeşitli törenlerle  kutlanır.  Değişik kültürlerde değişik biçimlere bürünen bu yenilenme ögesi, toplumun ve bireylerin atılım yapması amacına yöneliktir.

Yeni bir yılın başlangıcı, herkes için geleceğe umut besleme, güven duyma vesilesidir. Bunun için çok kişi, takvim yılının değiştiği saati neşeyle kutlar.

Tekrarlayalım: Bazı kişi ve guruplar, ısrarla yılbaşının Hazreti İsa’ nın doğum günü olduğunu ve Müslümanların yılbaşı gecesini kutlamamaları gerektiğini belirtiyorlar. Bazı yerlerde baskı bile var. (Bir kere İslâm dininde zorlama yok, kimse kimseye karışamaz.)

Ne söylerseniz söyleyin, insan ancak kendi algılayabildiğini ya da anlamak istediğini anlıyor.

Yeni yıla girişi kutlamak bir Hristiyan adeti değildir. Herhangi bir din ile ilgili değildir. Yeni yıl kutlamaları Hıristiyanlıktan çok önceleri takvim yılının uygulamaya konulmasıyla başlamıştır.

Bilinen ilk yılbaşı kutlamaları, Babil’de bahar ılımına ( Mart ortası), Asur’ da ise güz ılımına (Eylül ortası) en yakın ayda yapılırdı.

Mısırlılar, Fenikeliler ve Persler yılbaşını güz ılımında (24 Eylül), Yunanlılar ise İÖ. 5 nci yüzyıla kadar kış gündönümünde (21 Aralık) kutlardı.

Esasen yılbaşı bir takvim olayıdır ve dünyada tarih boyunca değişik takvimler kullanılmıştır.

Bunların çoğunda takvim başlangıcı değişiktir.

Örneğin: Hindistan’da kullanılan Samvat Takvimi’nde, İÖ. 57 yılının 23 Şubat günü ;

Budha Takvimi’nde, İÖ. 544 yılının Pisak ayının dolunay günü;

Selefkiler Takvimi’nde, Selefkoslar’ın Gazze Zaferi’nden sonra  İÖ. 312’de törenle Babil’ e girişi takvim yıllarının başlangıcıdır.

mayaMAYA TAKVİMİ

Ayrıca, Mısır Takvimi, Babil Takvimi, Aztek Takvimi, Maya Takvimi, Musevi Takvimi, Hindu Takvimi, Çin Takvimi ve Tamil Takvimi gibi farklı özellikler gösteren takvimlerin kullanıldığını biliyoruz.

Güney Hindistan’da Dravit dillerinin konuşulduğu bölgelerde Tamil yılbaşısı kış gündönümünde üç günlük Pongal şenliğiyle kutlanır. Bu şenlikte hac ziyaretleri yapılır ve törenle yeni pirinç kaynatılır. Bangladeş’in yılbaşı şenliklerinde Ganj Irmağı ibadeti ön plâna çıkar. Güneydoğu Asya’daki yılbaşı kutlamalarında Budacılık öncesi yerli geleneklerinin ve Hindu kaynaklarının etkisi görülür.

taylandTAYLAND' DA YILBAŞINDA SU SAVAŞI

Tayland’ ta gerçek yılbaşı Song Krang' tır. 13-15 Mayıs'ı kapsayan hafta boyunca kutlanır ve bu süre boyunca ülke çapında bir çeşit su savaşı yaşanır. Gelenek, kötülüklerden arınmak için su serpmekle başlamış, giderek abartılmıştır. Trut adıyla anılan eğlenceler karma bir özellik taşır. Çevredeki hayaletleri dualarıyla kovan Budacı keşişlere çeşitli armağanlar verilir. Hindu kökenli çeşitli tanrılara adak adanır. Genellikle kınanan kumar, şenlik boyunca serbesttir.

çinÇİN' DE YILBAŞI EĞLENCELERİ

Çin’de resmi yılbaşı her yıl  Ay Takvimi' nin "Yeni Ay Günü" nde kutlanır. Bu da Milâdî Takvim'e göre 21 Ocak- 21 Şubat arasına denk gelir. Çin'in en önemli etkinliklerindendir. Yılbaşından önce cinler kovulur ve çeşitli oyunlar sergilenir. Ocak ve zenginlik tanrılarıyla atalara adaklar adanır.

Tibetliler’de yılbaşı Şubat’ta şenlik ve ziyaretlerle kutlanır; ayrıca sıkı manastır kuralları geçici olarak gevşetilir.

Japonya’da 1-3 Ocak arasında kutlanan yılbaşı, ülkenin en sevilen şenliğidir.  Şenlik bazı kırsal yörelerde Ay- Güneş takvimine göre 20 Ocak- 19 Şubat arasındaki bir tarihte kutlanır. Baharın gelişi ve yeniden doğuşu ile ilişkilendirilen bu şenliğe Gancit-Su (İlkgün) ya da Şogatsu (Temel Ay) adı verilir. Yeni yılın ilk birkaç günündeki iyi ya da kötü talihin bütün yıl boyunca süreceğine inanılır.

Çağdaş dünyada ve özellikle Avrupa’ da müşterek ve kolektif hayatı kolaylaştırmak için, tarih içinde bir takım aşamalar geçiren Gregoryen Takvimi kullanılmaya başlandı. Hazreti İsa’ nın doğumundan yüzyıllar öncesine dayanan bu takvim, en son 1572’ de Papa 13 ncü  Gregorius zamanında Astronom Chistopher Clavius tarafından bazı küçük değişikliklerle yeniden düzenlendiği için  Gregoryen Takvimi olarak tanındı.

Ne var ki, bu takvimin başlangıcına, yani 1 Ocak’a, özellikle Hıristiyanlar  karşı çıktılar. Zira, onlara göre  1 Ocak’ taki yılbaşı kutlamaları, 24/ 25 Aralık gecesi yapılacak Hazreti İsa’ nın  doğum günü ( Noel ) kutlamalarını gölgede bırakacaktı.

Kiliseler,uzun süre yılbaşı kutlamalarına karşı çıkmalarına rağmen, sonunda olayı kabullenmek ve hoşgörüyle yaklaşmak gereğini duydular. Zira,anladılar ki, 31 Aralık/ 1 Ocak gecesi yapılan kutlamaların dini bir yönü yoktu.

takvim212 HAYVANLI TÜRK TAKVİMİ

Türkler, önceleri 12 Hayvanlı Türk Takvimi’ ni kullanıyorlardı. Güneş yılına göre hesaplanan  bu takvimden sonra Müslüman olunca, Hazreti Muhammet’ in Mekke’ den Medine’ ye göçünü başlangıç alan Hicri Takvim’ i esas aldılar.

Ancak, Hicri Takvim devlet işlerinde yetersiz kalıyordu. Bunun üzerine Türkler, Selçuklular döneminde bir süre Celali Takvimi’ni kullandılar. Burada, güneşin Koç burcuna girdiği gün (Nevruz), Türkler’ in asırlar öncesinden beri kullana geldiği şekilde yılbaşı kabul edilmişti. Nevruz geleneği, Osmanlı döneminde de sürdü.

Birinci Mahmut döneminde, Julius Takvimi’ ne dayanan Rumi (Mali) Takvim’ e geçildi. Burada senenin başı 1 Mart’ tı.

Şubat 1917’ de, yani yine Osmanlı döneminde yapılan bir düzenlemeyle, tarih başlangıcı HİCRET aynı kalmak şartıyla, Gregoryen Takvimi ve yılı kabul edildi. Dikkatinizi çekerim, Osmanlı Padişahı Sultan Mehmed Reşad V döneminde ( 1909- 1918) yılbaşı  1 Ocak oldu.

26 Aralık 1925’te  ise Gregoryen Takvimi, Türkiye Cumhuriyeti’ nin tek ve resmi takvimi olarak kabul edildi.

Ben yazmaktan, siz okumaktan yoruldunuz ama bir kere daha tekrarlayalım:

Yılbaşı’nın Hazreti İsa’nın doğum günüyle, yani Noel’le yakından uzaktan bir ilgisi yoktur. Yeni yıla girişi kutlamak bir Hıristiyan adeti değildir. Yeni yıl kutlamaları Hıristiyanlıktan çok önceleri takvim yılının uygulamaya konulmasıyla başlamıştır.

noelbabacanliNoel Baba tiplemesi ise, 1800’ lü yıllarda, tüketim kültürü bağlamında yaratılmış hayali bir kahramandır.

Sonuçta; hiç kimsenin "Yılbaşını kutlayın" ya da "Kutlamayın" deme hakkı yoktur! Yeni yıla girişi  nasıl isterseniz öyle kutlayın, ya da kutlamayın, o sizin bileceğiniz şey.

(Yazının İlk Yayım Tarihi: 28 Aralık 2015)

aakyol

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir