ÜZEYİR GARİH

res-uzeyirgarih01

25 Ağustos 2001 günü, TV'lerde haberleri izleyenler, iş adamı Üzeyir Garih'in öldürüldüğünü öğrendiler.

Kısa süre sonra, Garih'in öldürüldüğü mekân, bu mekânla olan ruhsal, duygusal ilişkisi ve öldürülüş biçimi aklıselim toplumu derinden etkiledi.

Ülkenin ekonomik, sosyal, siyasi meseleleri üzerine olgun, hoşgörülü mesajlarını sempati ile karşıladığımız Garih’in ; bilmediğimiz, anlamadığımız ya da kimilerimiz tarafından anlaşılan ama es geçilen, görmezlikten gelinen derinlikleri ancak ve ne yazık ki ölümünden sonra gündeme geldi.

Garih’i ölüme götüren sırrı, yanında 30 yıl Ustabaşı olarak çalışan Cemal Cumalı anlattı :

“…Garih Bey’le ilk kez, onun da mühendis olarak çalıştığı bir şirkette çalıştık. Alarko’yu kurunca beni de çağırdı.

1992 yılında beni telefonla arayarak, ‘ Acele Eyüp Mezarlığı’na gel,’ dedi. Beni mezarlığın kapısında karşıladı. Birlikte bir kabrin başına gittik. Orada bana, sadece ikimizin arasında kalmasını istediği bir olay anlattı.

Söylediğine göre, kabrinin   başında  durduğumuz Mevlana Küçük Hüseyin, 1930 yılında ölmüş. Sağlığında sık sık evlerine gelir ve başını okşayarak, onun için, ‘ Bu çocuk, ülkesine büyük hizmetlerde bulunacak’ dermiş.

Garih Bey, bunları anlattıktan sonra, dün gece onu rüyasında gördüğünü, ondan mezarını yaptırmasını istediğini, söyledi.

Hemen işe koyuldum. Masrafları Garih Bey karşıladı. Mezarı istediği gibi yaptım. Sonraki yıllarda, arada bir ben de kabri ziyaret ettim. Zaman zaman  Garih Bey’le mezarın başında karşılaştık. Bana dua ettirdi. Ellerini açıp, bizim gibi duaya eşlik ederdi. Ziyaretlerimden birinde, bana hikayenin geri kalanını da anlattı.

Garih Bey’in babası, uzun süre çocuğu olmayınca Mevlana Küçük Hüseyin Hazretleri’ne gitmiş ve,

– Hocam, bizim çocuğumuz olmuyor, demiş.  Dua buyursanız da bizim de çocuğumuz olsa…

Birkaç gün sonra bu zat gelmiş ve Garih Bey’in babasına şunları söylemiş:

– Sizin bir erkek çocuğunuz olacak. Adını Üzeyir koyun.

Gerçekten de yıllardır evlat hasreti ile yanıp tutuşan Garih Ailesi’nin bir oğlu olmuş. Adını da Üzeyir koymuşlar.  Garih Bey, bu yüzden, her Cumartesi günü, Mevlana Küçük Hüseyin Efendi’nin kabrini ziyaret ederek, onun için duada bulunurdu.

Mezarın bakımını en son geçen yıl yaptırdım. Koyu yeşile boyadım. Rengini beğenmedi, koyu buldu. Mezarı ikinci kez açık yeşile boyadım. Bu sefer rengini beğendiğini söyledi. Hatta mezarlığın giriş kapısını da geçen yıl biz boyattık.”

Babasının dostu olduğu söylenen Şeyh Mevlana Küçük Hüseyin Efendi’nin Eyüp Kabristanı’ndaki mezarını ziyaret etmeyi bir rutine dönüştüren ve garip bir tecelli sonucu bu nedenle tuzağa düşürülüp  hunharca katledilen Musevi cemaatinden Üzeyir Garih…

Kim bilir hangi gerekçelerle bir Müslüman sembolü olan Cevşen’i üzerinden eksik etmeyen…

Üzeyir Garih, tıpkı sağlığında olduğu gibi ölümü ile de ülkenin aydınlık geleceğine dair çok önemli ipuçları bıraktı bize…

***

1929 yılında İstanbul'da doğan Üzeyir Garih, 1951'de İstanbul Teknik Üniversitesi Makine Fakültesi'nden mezun oldu.

Carrier Corporation'un Türkiye şubesinde çalışmaya başladı.

1954 yılında İshak Alaton'un teklifiyle Alarko Kollektif şirketinin eş ortağı oldu. O tarihten ölümüne  kadar Alarko Şirketler Topluluğu'nda İshak Alaton'la birlikte başkanlık görevini aralıksız sürdürdü.

Üzeyir Garih, 25 Ağustos 2001 günü,  Eyüp Mezarlığı'nda öldürüldü. Cinayet zanlısı,  polisin sıkı araştırmaları ve takipleri sonucunda, 10 gün sonra yakalandı ve hapse gönderildi.

Üzeyir Garih, çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren çok sayıda şirketin yer aldığı Alarko Holding'in Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini yürütüyordu.

Garih, DEİK Yönetim Kurulu, İstanbul Sanayi Odası Meclis Üyesi, Türk-Belçika Konseyi Başkanı, Türk-Kanada Konseyi 2. Başkanı, TÜSİAD Yüksek İstişare Kurulu Üyesi'ydi.

Ayrıca, MESS, SİSAV, Loyd Vakfı, Turizm Yatırımcıları Derneği'nde de görevler üstlenmişti.

Özellikle yönetim ve organizasyon ve ekonomi ile ilgili yazıları birçok gazete ve dergide yayınlanan Garih'in önde gelen hobisi eğitim konusunda çalışmalar yapmaktı.

Üzeyir Garih, 1984 yılında İTÜ'den fahri doktora ünvanı almış ve 1990 yılında Filipinler Cumhuriyeti İstanbul Fahri Başkonsolosluğu görevini üstlenmişti. İngilizce, Fransızca ve İspanyolca bilen Garih, evli, iki çocuk ve 6 torun sahibiydi.

***

Üzeyir Garih’in 1991’de yayınlanmış 2 ciltlik (Deneyimlerim) adını verdiği bir kitabının önsözünde şunlar yazılı :

“ Büyük Yunan filozofu Eflatun, ‘İnsanlar bu dünyadan göçerken her şeylerini burada bırakmakla mükelleftirler. Çoğunu bırakıyorlar da…Ancak, beraber götürdükleri çoğu kez bilgi ve kültürleri oluyor’ demektedir.

Ben de, Eflatun’un bu sözüne uyarak, karınca kararınca bilgi dağarcığımı Alarko İstikbal Kulübü mensubu arkadaşlarıma ve yararlanmak isteyebilecek tüm gençlere ve siz dostlarıma aktarmayı düşündüm.”

Üzeyir Garih, kitabının önsözünde de belirttiği gibi, çok şey bıraktı geride kalanlara…Binlerce kişiyi istihdam eden, yurt dışında Türkiye’nin yüz akı olan koca bir iktisadi teşebbüs…Vakıf, eğitim hizmetleri…

Kişiliği ve ruhunu da alıp götürdü.

Cebinde, “ Allah’ın ismi” anlamına gelen Müslümanlara özgü (Cevşen)’le Şeyh Mevlana Küçük Hüseyin Efendi’yi ziyaretinde vahşice katledilen Üzeyir Garih, 28 Ağustos 2001 günü,  ‘Kabre indirildi’.

Rabb’in mağfireti üzerinde olsun.

O’nun Rabb’a ‘Terennüm eden’ ruhu Mezmurlar’ın şu beytini cennette de tekrarlasın :

‘Yasımı raksa döndürdün. Çulumu çıkarttın ve beni sevinçle kuşattın.’

Cenaze törenine, İstanbul Müftüsü Tayyar  Taş, Türkiye Ermenileri Patriği 2. Mesrob Mutafyan, Fener Rum Ortodoks Patriği Bartholomeos ile Katolik cemaatini temsilen Vatikan temsilcisi Monsenyör Georges Marouvitch de katıldı.

Ölümünün üzerinden altı yıl geçti…Ruhu şad olsun.

***

Üzeyir Garih’in  ayrıntılı Özgeçmişi, Eserleri, Fotoğrafları, Hakkında Yazılanlar, 25 Ağustos 2002 yılında Aya İrini Müzesi’ndeki Anma Töreni hakkında ayrıntılı bilgi almak isteyenler, aşağıdaki lingi tıklayabilirler.

http://www.uzeyirgarih.alarko.com.tr/ugindex.htm

(Yazının İlk Yayım Tarihi: 25 Ağustos 2013)

aakyol

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir